सहजस्वाभाविक, निरपेक्ष कृती

आंतरात्मिक चेतनेच्या अनेकविध सुंदर रूपांमधील नि:स्वार्थी, निरपेक्ष कृती हे या जगातील एक सर्वोत्तम रूप आहे. परंतु, मानसिक क्रियाकलापांच्या श्रेणीत आपण जसजसे वरवर जाऊ लागतो तसतशी ही निरपेक्ष कृती दुर्मिळ होऊ लागल्याचे आढळते. कारण बुद्धी आली की त्या बुद्धीच्या बरोबरीने सर्व चलाखी, अक्कलहुशारी, भ्रष्टपणा, हिशोबीपणा यांची सुरुवात होते.

उदाहरणार्थ असे पाहा की, जेव्हा एखादे गुलाबाचे फूल उमलते तेव्हा ते अगदी सहज-स्वाभाविकपणे उमलते. सुंदर असण्याच्या आनंदासाठी, आल्हाददायक सुगंध देण्यासाठी, जीवनाचा आनंद अभिव्यक्त करण्यासाठी ते उमलते. ते कोणत्याही लाभ-हानीचा विचार करत नाही, त्याला त्यामधून काही मिळवायचे नसते. ते अगदी सहजस्फूर्तपणे, अस्तित्वाच्या आणि जीवनाच्या आनंदाने बहरून येत असते.

आता माणसाचा विचार करू. काही थोडे अपवाद वगळता, ज्या क्षणी माणसाचे मन सक्रिय होते त्या क्षणापासून तो त्याच्यातील त्या सौंदर्यापासून आणि हुशारीपासून काही लाभ मिळवू पाहतो; त्यातून काहीतरी मिळावे अशी त्याची अपेक्षा असते, लोकांकडून स्तुती किंवा कौतुक किंवा त्यापेक्षाही जास्त असा काहीतरी लाभ व्हावा अशी त्याची अपेक्षा असते. परिणामतः चैत्य दृष्टिकोनातून (psychic point of view) पाहिले असता, गुलाबाचे फूल हे माणसापेक्षा अधिक चांगले असते. (उत्तरार्ध उद्या…)

– श्रीमाताजी (CWM 05 : 240)