(श्रीअरविंद लिखित एका पत्रामधून…)
‘क्ष’ हा अवाजवी तामसिक, अक्रिय झाला आहे. तो प्रत्येक गोष्टीलाच खुला झाला आहे आणि त्यामुळे त्याच्यातील शक्ती खर्च होत आहे. व्यक्तीने फक्त ईश्वरी शक्तीप्रत अक्रिय (passive) राहिले पाहिजे. (म्हणजे व्यक्तीने ईश्वरी शक्तीच्या तिच्यामध्ये चालू असलेल्या कार्यास कोणताही विरोध करता कामा नये.) परंतु हे करत असताना, आपण (नकळतपणाने बऱ्यावाईट अशा) सर्वच शक्तींच्या दयेवर तर विसंबून राहत नाही ना, याबाबतही तिने दक्ष राहिले पाहिजे.
दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये ईश्वर पाहण्याचा प्रयत्न करत असताना जेव्हा ‘क्ष’ अक्रिय होतो तेव्हा, त्या व्यक्तीच्या माध्यमातून कार्य करणाऱ्या कोणत्यातरी अन्य (निम्न) शक्तीच्या तो अधीन झाला असण्याची आणि परिणामतः त्याची स्वतःची शक्ती त्या दुसऱ्या व्यक्तीमध्ये खर्ची पडली असण्याची शक्यता आहे. ‘क्ष’ ने असा प्रयत्न करू नये हे अधिक बरे! त्याने वरून येणाऱ्या दिव्य शांतीसाठी व दिव्य सामर्थ्यासाठी तसेच संपूर्ण विशुद्धतेसाठी आस बाळगावी आणि स्वतःला केवळ ईश्वरी शक्तीप्रतच खुले करावे. मग, कोणत्यातरी अमुक एखाद्या व्यक्तीमध्येच नव्हे तर, सर्वत्रच ईश्वराची जाणीव होत आहे, अशा प्रकारचे अनुभव त्याला आपोआप येऊ लागतील.
– श्रीअरविंद (CWSA 30 : 492-493)
(श्रीअरविंद यांनी एका साधकाला लिहिलेल्या पत्रामधून...) चैत्य पुरुष (psychic being) जेव्हा जागृत होतो तेव्हा तुम्ही…
मनुष्याचे पृष्ठस्तरीय हृदय हे पशुहृदयाप्रमाणेच प्राणसुलभ भावनांचे, विकारांचे असते. पशुहृदयाहून मानवी हृदय अधिक विविधतेने विकसित…
(चैत्य दृष्टिकोनातून माणसापेक्षा एखादे गुलाबाचे फुलदेखील किती चांगले असू शकते ते श्रीमाताजींनी सांगितले, हे आपण…
आंतरात्मिक चेतनेच्या अनेकविध सुंदर रूपांमधील नि:स्वार्थी, निरपेक्ष कृती हे या जगातील एक सर्वोत्तम रूप आहे.…
‘सातत्यपूर्ण व प्रामाणिक अभीप्सा आणि फक्त ईश्वराप्रति अभिमुख होण्याची इच्छा या गोष्टी म्हणजे चैत्य पुरुष…
मनुष्याचे बाह्य अस्तित्व, जसे आहे तसेच राहू दिले (म्हणजे त्यास आंतरिक अस्तित्वाच्या नियंत्रणाखाली आणले नाही)…