प्रामाणिकपणा – १६

प्रामाणिकपणा – १६

प्रश्न : प्रामाणिकपणा आणि एकनिष्ठता यांमध्ये काही फरक आहे का ?

श्रीमाताजी : हो, दोन भिन्न गोष्टींमध्ये नेहमीच फरक असतो. अर्थात, मला असे वाटते की, प्रामाणिक नसताना एकनिष्ठ असणे, आणि त्याच्या उलट, म्हणजे, एकनिष्ठ नसताना प्रामाणिक असणे या दोन्ही गोष्टी अतिशय अवघड असतात. पण मला अशा काही व्यक्ती माहीत आहेत की, ज्या एकनिष्ठ होत्या पण त्यांच्याकडे प्रामाणिकपणाचा एक प्रकारचा अभाव होता. याच्या उलट म्हणजे प्रामाणिक असूनही एकनिष्ठता नसणे, हे मात्र फारसे दुर्मिळ नाही. एक गुण असेल तर पाठोपाठ दुसरा येतो असे होत नाही, पण हे उघड आहे की, सचोटी, ऋजुता, एकनिष्ठता आणि प्रामाणिकपणा या गोष्टी एकमेकींशी घनिष्ठपणे संबंधित असतात.

प्रश्न : एखाद्या गोष्टीशी वा व्यक्तीशी संबंधित असणारी एकनिष्ठता ही सीमित भावना असते ना? यापेक्षा प्रामाणिकपणा अधिक व्यापक असतो ना?

श्रीमाताजी : हो, तसेच असते. एकनिष्ठतेमध्ये एक प्रकारच्या श्रेणीबद्ध संबंधांचा अंतर्भाव होतो, म्हणजे येथे कोणाशी तरी किंवा कोणत्यातरी वस्तुशी एकनिष्ठता असते. त्यामध्ये एक प्रकारचे परस्परावलंबित्व असते. दिलेला शब्द पाळणे, स्वतःचे कर्तव्य अत्यंत काटेकोरपणे बजावणे म्हणजे निष्ठा, अशी सर्वसामान्य समजूत असते. एखादी व्यक्ती अरण्यामध्ये एकटीच जीवन व्यतीत करत असेल तर ती पूर्ण प्रामाणिकपणाने वागू शकते, परंतु निष्ठेचे आचरण मात्र तुम्हाला सामाजिक जीवनातच करता येते, इतर लोकांशी संबंधित असतानाच करता येते. याला अपवाद असा की, एखादी व्यक्ती ईश्वरी ‘उपस्थिती’बाबत (divine Presence) आंतरिक श्रद्धायुक्त कृतीने पूर्णपणे निवेदित असेल तर ती (एकटी असूनही) या ‘उपस्थिती’शी एकनिष्ठ असू शकते.

– श्रीमाताजी [CWM 15 : 299]