प्रश्न : धर्मसंकल्पनेचा संबंध बरेचदा भगवंताच्या शोधाशी जोडला जातो. फक्त ह्याच संदर्भात धर्म जाणून घ्यावा काय? वस्तुस्थिती पाहता, आजकाल धर्माची इतरही रूपे अस्तित्वात आहेत ना?
श्रीमाताजी : विश्वातील किंवा जगतातील एखादी संकल्पना जेव्हा एकमेवाद्वितीय सत्य या स्वरूपात प्रस्तुत केली जाते तेव्हा तिला आपण ‘धर्म’ असे नाव देतो. त्यावर व्यक्तीने निरपवादपणे श्रद्धा ठेवलीच पाहिजे अशी अपेक्षा असते, कारण बहुतेक वेळी असे सत्य हे जणूकाही ईश्वराच्या दर्शनाचाच परिणाम आहे अशा रीतीने घोषित केले जाते.
बहुतेक धर्म ईश्वराच्या अस्तित्वाला पुष्टी देतात आणि त्याची आज्ञा पाळण्यासाठी नियमही घालून देतात. पण काही धर्म असेही असतात की, जे ईश्वर ही संकल्पना मानत नाहीत. अशा काही सामाजिक – राजकीय संघटनादेखील असतात, ज्या एखाद्या आदर्शाच्या किंवा प्रांताच्या नावाखाली चालतात व त्यांचे अनुशासन पाळावे म्हणून धर्मासारखाच अधिकार सांगतात. तसा त्यांचा दावा असतो.
सत्यशोधन आणि त्याप्रत पोहोचणे यागोष्टी आपापल्या मार्गाने मुक्तपणे अनुसरता येणे हा प्रत्येक मनुष्याचा अधिकारच आहे. परंतु प्रत्येकाला हे ठाऊक असायला हवे की, त्याचा स्वत:चा शोध हा केवळ त्याच्यासाठी चांगला आहे आणि तो त्याने इतरांवर लादता कामा नये.
– श्रीमाताजी
(CWM 13 : 207)
“ज्याच्याकडे स्वतःच्या मालकीचे काहीच नसते तो आनंदी असतो,” असे म्हटले जाते तेव्हा त्याचा अर्थ असा…
(उत्तरार्ध) आंतरिक ‘सूर्य’ शोधण्यासाठी तुम्ही अंतरंगामध्ये पुरेसे खोलवर गेले पाहिजे, त्या सूर्याच्या तेजोप्रवाहामध्ये स्वतःला प्रवाहित…
पृथ्वीवरील जीवन परिपूर्ण करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे या जीवनाकडे इतक्या उंचीवरून पाहायचे की, जेथून व्यक्तीला…
हृदयापासून असलेली अभीप्सा आणि (परमेश्वराचा) अंत:करणपूर्वक केलेला साधा, सरळ, प्रामाणिक धावा ही एक अतिशय महत्त्वाची…
तुमचे वैयक्तिक मोल कितीही असू दे किंवा तुम्हाला व्यक्तिगतरित्या कोणताही साक्षात्कार झालेला असू दे, पहिला…
आपल्या 'मी'ला अस्तित्व नसून, केवळ परम चेतना, परम संकल्पशक्ती हीच अस्तित्वात आहे, हे जाणणे यामध्ये…