Tag Archive for: भारताचे जीवितकार्य

 

दि. ०३ फेब्रुवारी १९६३

साधक : सध्याच्या आपत्कालीन परिस्थितीमध्ये प्रत्येक भारतीय नागरिकाचे कर्तव्य काय असले पाहिजे?

श्रीमाताजी : तुमच्या अहंभावात्मक व्यक्तिमत्त्वातून बाहेर पडा आणि भारतमातेचे सुपात्र बालक व्हा. तुमची कर्तव्यं प्रामाणिकपणे व सचोटीने पार पाडा आणि सदोदित दिव्य कृपेवरील स्थिर विश्वासाने आनंदी, आत्मविश्वासयुक्त असे राहा.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 358)

दि. २७ ऑक्टोबर १९६२

देशभक्तीची भावना ही आपल्या योगाशी मिळतीजुळती नाही, असे नाही; उलट, आपल्या मातृभूमीच्या अखंडतेची आणि तिच्या शक्तिसामर्थ्याची आस बाळगणे ही पूर्णपणे न्याय्य भावना आहे. मातृभूमीने प्रगती करावी; मातृभूमीने तिच्या अस्तित्वाचे सत्य, संपूर्ण स्वतंत्रपणे अधिकाधिक आविष्कृत करावे अशी इच्छा बाळगणे ही चांगली व उदात्त इच्छा आहे आणि ती आपल्या योगासाठी हानिकारक असू शकत नाही.

परंतु व्यक्तीने उतावीळ होऊ नये आणि अपरिपक्वपणे घाईघाईने कृती करायला सरसावू नये. व्यक्ती प्रार्थना करू शकते आणि तिने तशी ती करावी. अभीप्सा बाळगावी, सत्याच्या विजयाची आस बाळगावी आणि त्याबरोबरच, स्वत:ची दैनंदिन कर्तव्यं पार पाडणे चालू ठेवावे आणि करायच्या कृतीचा सुस्पष्ट संकेत मिळण्याची शांतपणे प्रतीक्षा करावी.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 356)

 

दि. ०६ मार्च १९६२

साधक : कुरुक्षेत्राच्या महायुद्धाला पाच हजार वर्षं होऊन गेली परंतु श्रीकृष्णाच्या राजनैतिक प्रतिभेचा सौम्य प्रभाव कालपरवाच झांशीची राणी लक्ष्मीबाईच्या अंताबरोबर संपुष्टात आला, असे श्रीअरविंदांनी म्हटले आहे. त्यानंतर, भारताचे आणि नवीन जगताचे संरक्षण करण्यासाठी, आता पूर्णावतार होण्याचीच आवश्यकता आहे. आत्ता सुप्तावस्थेत असलेले ब्राह्मतेज हा अवतार जागृत करेल. श्रीअरविंदांनी असेही म्हटले आहे की, या कलियुगामध्येच ईश्वर पूर्णत्वाने आविष्कृत होणार आहे; कारण या युगामध्ये मनुष्य हा अतिशय बिकट संकटामध्ये सापडला आहे. तो अवतार इथेच आहे. त्यांनी स्वतःच हे महान सत्य उघड केले आहे की, ईश्वर भारतामध्ये पूर्णपणे आविष्कृत झाला आहे. परंतु हे आविष्करण म्हणजे ते स्वतःच आहेत, हे मात्र ते विनम्रतेमुळे सांगत नाहीत.

श्रीमाताजी : जे कार्यसिद्धी करतात त्यांना बढाया मारण्याची सवय नसते. ते त्यांची शक्ती कार्यासाठी राखून ठेवतात आणि कार्यफलाचे वैभव ‘शाश्वत ईश्वरा’वर सोपवितात.

– श्रीमाताजी (CWM 16 : 269-270)

१९५७

सद्यस्थितीत कितीही अंधकार दिसत असला तरीही भारताचे भवितव्य उज्ज्वल आहे.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 355)

 

१९५५

साधक : भारताचे भारतीयांपासून रक्षण करावे म्हणून मी आपणास प्रार्थना करत आहे.

श्रीमाताजी : हो, ते आवश्यक आहे, असे दिसते.

*

दि. १५ नोव्हेंबर १९५५

(भारताचे तत्कालीन राष्ट्रपती डॉ. राजेंद्र प्रसाद यांनी श्रीअरविंद आश्रमाला भेट दिली होती. तेव्हा श्रीमाताजींनी दिलेला संदेश…)

भारताचे जे जीवितकार्य आहे त्या उंचीप्रत त्याने उन्नत झालेच पाहिजे आणि त्याने जगामध्ये सत्याची उद्घोषणा केली पाहिजे.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 354)

दि.०१ नोव्हेंबर १९५४

(श्रीअरविंदांनी ज्याला ‘एकात्म भारताचा आध्यात्मिक ध्वज’ असे म्हटले होते त्या ध्वजाची मूळ संकल्पना श्रीमाताजींची आहे. निळ्या रंगाच्या चौरसाकृतीच्या मध्यभागी सुवर्णरंगातील श्रीमाताजींचे बोधचिन्ह हे त्या ध्वजाचे स्वरूप आहे.)

श्रीमाताजींनी त्यासंबंधी दिलेला संदेश असा : “आज ०१ नोव्हेंबर, आमच्या दृष्टीने खूप महत्त्वाचा दिवस आहे. आमच्याकडे एक ध्वज आहे ज्याला श्रीअरविंद यांनी ‘एकात्म भारताचा आध्यात्मिक ध्वज’ असे संबोधले आहे. त्याचा चौरस आकार, त्याचा रंग आणि त्यावरील प्रत्येक तपशील यांना एक प्रतीकात्मक अर्थ आहे. भारत स्वतंत्र झाला तेव्हा म्हणजे १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी त्याचे ध्वजारोहण झाले होते. आता या फ्रेंच वसाहती भारताबरोबर एकसंघ झाल्यामुळे, ०१ नोव्हेंबर १९५४ रोजी परत ध्वजारोहण करण्यात येईल. भविष्यात जेव्हा जेव्हा भारत स्वतःचे भूभाग पुनर्प्राप्त करेल तेव्हा तेव्हा असे ध्वजारोहण केले जाईल. या जगामध्ये एकात्म भारताला एक विशेष कामगिरी पूर्ण करायची आहे. श्रीअरविंदांनी स्वत:चे समग्र जीवन त्यासाठी व्यतीत केले आणि तेच करण्यासाठी आम्हीसुद्धा कटिबद्ध आहोत.”

एका प्रसंगी बोलताना श्रीमाताजी म्हणाल्या होत्या, ”आमच्यासाठी हा ध्वज म्हणजे पुनरुज्जीवित, एकात्म आणि विजयी भारताचे प्रतीक आहे. असा भारत, जो गुलामगिरीची सारी बंधने झुगारून, शतकांची निद्रा झटकून जागा होत आहे, पुन्हा एकदा एक महान आणि एकात्म भारत म्हणून तो उदयाला येणार आहे, त्यासाठी नवजन्माच्या साऱ्या यातनाही त्याने सोसल्या आहेत, अशा भारताने आत्म्याच्या सर्वश्रेष्ठ आदर्शाकडे जगाला घेऊन जायचे आहे.”

निळ्या रंगाच्या पार्श्वभूमीवर सुवर्ण रंगातील बोधचिन्ह या विषयी बोलताना त्या म्हणाल्या, “भारताच्या आध्यात्मिक जीवनकार्याचा हा ध्वज आहे आणि या जीवनकार्याच्या परिपूर्तीमध्येच भारताची एकात्मता साध्य होणार आहे.”

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 354; 12 : 260; 13 : 352)

 

दि. १५ ऑगस्ट १९५४

भारताचे नागरिक होण्याची, दीर्घकाळ मनात जपलेली माझी इच्छा फलद्रूप होण्याचा आजचा हा दिवस आहे. १९१४ साली जेव्हा मी प्रथम भारतात आले होते तेव्हापासून मला हे जाणवते की, भारत हाच माझा खरा देश आहे; माझ्या जिवाचा, माझ्या आत्म्याचा देश आहे. जेव्हा भारत स्वतंत्र होईल तेव्हा भारताचे नागरिक होण्याची माझी ही इच्छा पूर्ण करायचे असे मी ठरविले होते. पण पाँडिचेरी आश्रमातील माझ्या कार्यभारामुळे त्यापेक्षाही अधिक काळ मला थांबावे लागले. आता ती घटिका आल्यामुळे मी हे जाहीर करू शकते.

श्रीअरविंदांच्या आदर्शानुसार, सत्य हे एकत्वामध्ये आहे, विभाजनात नाही हे दाखविणे हा माझा हेतू आहे. एका देशाचे नागरिकत्व मिळविण्यासाठी दुसऱ्या देशाचा त्याग करणे हा काही खरा उपाय असू शकत नाही. म्हणून मला अशी आशा आहे की, मला दुहेरी नागरिकत्व देण्यात येईल, म्हणजे भारताचे नागरिकत्व स्वीकारत असताना, माझे फ्रेंच नागरिकत्व देखील अबाधित राहू शकेल. मी जन्माने फ्रेंच आहे आणि माझे प्रारंभिक शिक्षण फ्रान्समध्ये झाले आहे, पण माझ्या आवडीनिवडी भारतीय आहेत आणि भारताचे नागरिक होणे हा माझा निर्णय आहे.

माझ्या चेतनेमध्ये या दोन्ही देशांत काही विरोधाभास नाही, तर उलट, त्या दोन्हीचा सुमेळ आहे, ते एकमेकांना पूरक आहेत. मला माहीत आहे की मी दोन्ही देशांची सारखीच सेवा करू शकेन कारण श्रीअरविंदांच्या शिकवणुकीला मूर्त रूप देणे हे माझ्या जीवनाचे एकमेव ध्येय आहे आणि त्यांची शिकवण अशी आहे की, सर्व राष्ट्रं ही मूलतः एक आहेत आणि या राष्ट्रांनी सुव्यवस्थित, सुमेळात्मक विविधतेतून पृथ्वीवर ईश्वरीय एकत्वाची अभिव्यक्ती करावी, हे अभिप्रेत आहे.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 43)

(तत्कालीन कायद्यानुसार असे दुहेरी नागरिकत्व स्वीकारता येत नव्हते आणि म्हणून, श्रीमाताजींनी १५ ऑगस्ट १९५४ या दिवशी भारतीय नागरिकत्व स्वीकारले.)

 

दि. २५ एप्रिल १९५४

श्रीअरविंदांचे आपल्या मातृभूमीवर नेहमीच अगाध प्रेम होते. भारतभूमी महान, उदात्त, विशुद्ध राहावी आणि जगातील तिच्या महान जीवितकार्यासाठी सुपात्र ठरावी अशी त्यांची इच्छा होती. भारतभूमी ही, स्वार्थांधता आणि अज्ञानी पूर्वग्रह यामुळे घृणास्पद व हीन दशेस जाऊ नये म्हणून ते प्रयत्नशील राहिले. आणि म्हणूनच, अज्ञान, मूढता, सूडबुद्धी किंवा दुरिच्छा यांच्या आहारी जाऊन, जे तिला धुळीस मिळविण्याचा प्रयत्न करत आहेत त्यांची पर्वा न करता, आम्ही श्रीअरविंदांच्या इच्छेशी प्रामाणिक राहून, मानवाचे रूपांतरण, प्रगती आणि सत्य यांचा मानदंड उंचावण्याचा प्रयत्न करत आहोत. आम्ही तो मानदंड अगदी उंच धरला आहे म्हणजे ज्या कोणापाशी मातृभूमीसाठी धडधडणारे हृदय आहे ते तो मानदंड पाहू शकतील आणि त्याच्याभोवती संघटित होऊ शकतील.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 123)

फेब्रुवारी १९५४

भारताचे आणि जगाचे संरक्षण करण्यासाठी सामंजस्यपूर्ण इच्छाशक्ती आणि आध्यात्मिक ज्ञान यांच्या आधारे घडण झालेल्या एका सशक्त बांधणी असलेल्या समूहाची आवश्यकता आहे. जगामध्ये भारतच सत्याचे आगमन घडवून आणू शकतो. पाश्चात्त्यांच्या भौतिकवादाचे अनुकरण करून नव्हे तर, केवळ ईश्वरी संकल्प आणि शक्ती यांच्या आविष्करणानेच भारत जगाला स्वत:चा संदेश देऊ शकतो. ईश्वरी संकल्पाचे अनुसरण केल्यास, भारत आध्यात्मिक पर्वतराजींच्या शिखरावर विराजमान होऊ शकतो आणि जगाला सत्याचा मार्ग दाखवून, जागतिक एकात्मतेचे संघटन करू शकतो.

*

केवळ ‘दिव्य शक्ती’च भारताला साहाय्य करू शकते. तुम्ही जर देशामध्ये श्रद्धा आणि सामंजस्य निर्माण करू शकलात तर कोणत्याही मानव-निर्मित शक्तीपेक्षा ती गोष्ट अधिक शक्तिशाली असेल.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 353)

 

ऑक्टोबर १९४८

प्रामाणिक, धैर्यवान, सहिष्णू आणि सत्त्वनिष्ठ राहून तुम्ही तुमच्या देशाची सर्वोत्तम सेवा करू शकता. भारताला जगामधील महान आणि एकमेवाद्वितीय देश बनविण्यासाठी प्रयत्नशील राहा.

*

२३ ऑगस्ट १९५१

भारताच्या चैतन्यमय आत्म्याच्या कृपाशीर्वादाने आणि साहाय्याने, भारताला नजीकच्या भविष्यकाळात, त्याच्या गतवैभवाचा पुनर्लाभ होवो.

*

फेब्रुवारी १९५४

जगाच्या कल्याणासाठी भारताचे रक्षण झालेच पाहिजे. कारण एकटा भारत देशच या जगाला शांतीकडे आणि एका नवीन जागतिक व्यवस्थेकडे घेऊन जाऊ शकतो.

– श्रीमाताजी (CWM 13 : 352-353)