Tag Archive for: संदेश

 

दि. ३१ मार्च १९६७

श्रीअरविंदांच्या जन्मापूर्वी, धर्म आणि आध्यात्मिकता या गोष्टी भूतकाळातील व्यक्तींभोवती केंद्रित झालेल्या असत. भूतलावरील जीवनाला नकार हे उद्दिष्ट असले पाहिजे असे त्या व्यक्ती जनसामान्यांना सांगत असत. त्याकाळी तुमच्यापुढे दोन पर्याय ठेवले जात असत. एकतर या इहलोकातील असे जीवन की जे क्षुल्लक मौजमजा व वेदना, सुख आणि दु:ख यांच्या चक्रामध्ये फिरत राहते आणि जर तुम्ही योग्य वर्तणूक ठेवली नाहीत तर तुम्हाला नरकाची भीती दाखविते किंवा मग येथून दुसऱ्या जगामध्ये पलायन, स्वर्ग, निर्वाण, मोक्ष इत्यादी… या दोन्हीपैकी एकाची निवड करायची; खरंतर त्यामध्ये निवड करण्यासारखे काहीच नाही कारण दोन्ही पर्याय तितकेच वाईट आहेत.

श्रीअरविंदांनी आपल्याला असे सांगितले की, असा विचार करणे हीच मूलभूत चूक होती; कारण त्यातूनच भारताची अवनती घडून आली आणि याच गोष्टी भारताच्या दुर्बलतेला कारणीभूत ठरल्या. मायावाद वगैरे विचार देशाची सारी ऊर्जा शोषून घेत होते. परंतु, हेही तितकेच खरे आहे की, भारत हाच जगातील असा एकमेव देश आहे की, ज्याला आजही, जडभौतिकापलीकडेही (Matter) काही आहे याची जाणीव आहे. युरोप, अमेरिका आणि इतर देशांना याचा विसर पडलेला आहे. आणि म्हणूनच जतन करण्यासारखा आणि विश्वाला देण्यायोग्य एक संदेश आजही भारताकडे आहे. पण सद्यस्थितीत मात्र देश गोंधळलेल्या अवस्थेत आहे.

श्रीअरविंदांनी आम्हाला हे दाखवून दिले की, या भौतिक जीवनापासून पळ काढण्यामध्ये सत्य सामावलेले नाही; तर या भौतिक जीवनात राहूनच जीवनाचे रूपांतरण करायचे आहे; त्याचे रूपांतरण दिव्यत्वामध्ये करायचे आहे की ज्यामुळे ईश्वर या इथेच, या ‘जडभौतिक विश्वा’मध्ये आविष्कृत होऊ शकेल.

– श्रीमाताजी (CWM 12 : 210-211)

भारताचे पुनरुत्थान – १५

(इ. स. १९१८ साली ‘राष्ट्रीय शिक्षण सप्ताहा’निमित्त श्री. अरविंद घोष यांनी दिलेला संदेश)

हा असा काळ आहे की, जेव्हा अखिल जगाप्रमाणेच भारतासाठीसुद्धा, त्याची भावी नियती आणि त्याची पावले कोणत्या दिशेने वळण घेणार आहेत हे येणाऱ्या शतकासाठी म्हणून दमदारपणाने निर्धारित केले जात आहे. आणि हे निर्धारण कोणत्या एखाद्या सामान्य शतकासाठीचे नाही तर, ज्या शतकामध्ये मानवसृष्टीच्या आंतरिक व बाह्य इतिहासाच्या दृष्टीने प्रचंड उलथापालथी व्हायच्या आहेत असे हे शतक आहे आणि हे एक महान निर्णायक वळण आहे.

आपण आत्ता ज्या कृती करू त्यानुसार, त्या कर्मांची मधुर फळे आपल्याला प्रदान केली जाणार आहेत. आत्ताच्या या निर्णायक क्षणी देण्यात आलेली अशा प्रकारची प्रत्येक हाक ही आपल्या देशवासीयांच्या अंतरात्म्याला देण्यात आलेली ही एक संधी असणार आहे; देशवासीयांना इथे एक (जाणीवपूर्वक) निवड करावी लागणार आहे आणि त्याबरोबरच, ती त्यांच्यासाठी एक कसोटीदेखील असणार आहे. ती हाक प्रत्येकाच्या अस्तित्वाच्या सर्वोच्च उंचीपर्यंत जाऊन पोहोचेल आणि त्याच्या पारड्यात ‘नियतीच्या स्वामी’चे अगदी उघडपणाने झुकते माप पडेल, अशी आपण सदिच्छा बाळगू या.

– श्रीअरविंद (CWSA 01 : 413)