विश्वाचे गंतव्यस्थान?

साधक : सृष्टीला निश्चित असे ध्येय आहे का? असे एखादे अंतिम गंतव्यस्थान आहे का की, ज्या दिशेने ही सृष्टी मार्गक्रमण करत आहे?

श्रीमाताजी : हे विश्व म्हणजे शाश्वतपणे स्वतःला उलगडवत नेणारी एक प्रक्रिया आहे. त्याचे अमुक एखादे अंतिम गंतव्य किंवा अमुक एखादे ध्येय आहे अशी कोणती एकच एक गोष्ट तुम्ही निर्धारित करू शकत नाही. परंतु एखादी कृती किंवा कार्य करण्याच्या दृष्टीने आणि हे किंवा ते आमचे ध्येय आहे, असे सांगता येण्यासाठी, स्वयमेव अनंत असलेल्या या प्रक्रियेचे आपल्याला काही भाग करावे लागतात. कार्य करत असताना, ज्यावर आपण आपले लक्ष्य निर्धारित करू शकू अशी एखादी गोष्ट उद्दिष्ट म्हणून आवश्यक असते.

चित्र काढत असताना त्याची मांडणी, रंगसंगती यांची निश्चित अशी काही योजना तुमच्याकडे असणे गरजेचे असते. तुम्हाला जे चित्र काढायचे आहे त्यासाठी काही सीमा आखून घेणे आणि ते एका निश्चित चौकटीमध्ये बसविणे आवश्यक असते. मात्र ती सीमा काल्पनिक, आभासी (illusory) असते; ती चौकट हा निव्वळ एक संकेत असतो. चित्रामध्ये नेहमीच कोणत्याही विशिष्ट चौकटीच्या पलीकडे विस्तारित होत जाणारे एक सातत्य असते. आणि चौकटींच्या अनंत मालिकांमध्ये, त्याच परिस्थितीत ते सातत्य चित्रित करता येणे शक्य असते.

आपण म्हणतो की, आमचे हे ध्येय आहे किंवा ते ध्येय आहे परंतु आपल्याला हे ज्ञात असते की, आपले हे ध्येय म्हणजे त्याच्या पलीकडे असणाऱ्या आणखी दुसऱ्या ध्येयाची सुरुवात असते. आणि ते दुसरे ध्येयसुद्धा आपल्याला आणखी एका तिसऱ्या ध्येयाकडे घेऊन जाणार असते. ही मालिका नेहमीच विकसित होत राहते आणि कधीही थाबंत नाही.

– श्रीमाताजी (CWM 03 : 31-32)