साधना, योग आणि रूपांतरण – १६२

साधना, योग आणि रूपांतरण – १६२

पूर्णयोगांतर्गत भक्ती

पूजाअर्चा करणे हे भक्तिमार्गावरील केवळ पहिले पाऊल आहे. जेव्हा बाह्य पूजाअर्चा ही आंतरिक आराधनेमध्ये परिवर्तित होते तेव्हा खऱ्या भक्तीचा आरंभ होतो. ती अधिक सखोल होते आणि दिव्य प्रेमाच्या उत्कटतेमध्ये तिचे परिवर्तन होते. त्या प्रेमामधून आपल्याला ‘ईश्वरा’शी असलेल्या आपल्या जिव्हाळ्याच्या नात्यातील हर्षाचा अनुभव येऊ लागतो आणि हा समीपतेचा हर्ष नंतर एकत्वाच्या आनंदामध्ये रूपांतरित होतो.
*
भक्तिमार्गाची पहिली अवस्था सारांशरूपाने सांगायची झाली तर तीन शब्दांत तिचे वर्णन करता येईल. श्रद्धा, पूजाअर्चा, आज्ञापालन.
आराधना, आनंद, आत्मदान या तीन शब्दांत भक्तिमार्गाच्या दुसऱ्या अवस्थेचे वर्णन सारांशरूपाने करता येईल.
प्रेम, परमानंद, समर्पण या तीन शब्दांत भक्तिमार्गाच्या तिसऱ्या अवस्थेचे वर्णन सारांशरूपाने करता येईल.

– श्रीअरविंद (CWSA 24 : 549) & (CWSA 12 : 348)