Tag Archive for: अवनती

 

दि. ३१ मार्च १९६७

श्रीअरविंदांच्या जन्मापूर्वी, धर्म आणि आध्यात्मिकता या गोष्टी भूतकाळातील व्यक्तींभोवती केंद्रित झालेल्या असत. भूतलावरील जीवनाला नकार हे उद्दिष्ट असले पाहिजे असे त्या व्यक्ती जनसामान्यांना सांगत असत. त्याकाळी तुमच्यापुढे दोन पर्याय ठेवले जात असत. एकतर या इहलोकातील असे जीवन की जे क्षुल्लक मौजमजा व वेदना, सुख आणि दु:ख यांच्या चक्रामध्ये फिरत राहते आणि जर तुम्ही योग्य वर्तणूक ठेवली नाहीत तर तुम्हाला नरकाची भीती दाखविते किंवा मग येथून दुसऱ्या जगामध्ये पलायन, स्वर्ग, निर्वाण, मोक्ष इत्यादी… या दोन्हीपैकी एकाची निवड करायची; खरंतर त्यामध्ये निवड करण्यासारखे काहीच नाही कारण दोन्ही पर्याय तितकेच वाईट आहेत.

श्रीअरविंदांनी आपल्याला असे सांगितले की, असा विचार करणे हीच मूलभूत चूक होती; कारण त्यातूनच भारताची अवनती घडून आली आणि याच गोष्टी भारताच्या दुर्बलतेला कारणीभूत ठरल्या. मायावाद वगैरे विचार देशाची सारी ऊर्जा शोषून घेत होते. परंतु, हेही तितकेच खरे आहे की, भारत हाच जगातील असा एकमेव देश आहे की, ज्याला आजही, जडभौतिकापलीकडेही (Matter) काही आहे याची जाणीव आहे. युरोप, अमेरिका आणि इतर देशांना याचा विसर पडलेला आहे. आणि म्हणूनच जतन करण्यासारखा आणि विश्वाला देण्यायोग्य एक संदेश आजही भारताकडे आहे. पण सद्यस्थितीत मात्र देश गोंधळलेल्या अवस्थेत आहे.

श्रीअरविंदांनी आम्हाला हे दाखवून दिले की, या भौतिक जीवनापासून पळ काढण्यामध्ये सत्य सामावलेले नाही; तर या भौतिक जीवनात राहूनच जीवनाचे रूपांतरण करायचे आहे; त्याचे रूपांतरण दिव्यत्वामध्ये करायचे आहे की ज्यामुळे ईश्वर या इथेच, या ‘जडभौतिक विश्वा’मध्ये आविष्कृत होऊ शकेल.

– श्रीमाताजी (CWM 12 : 210-211)