साधना, योग आणि रूपांतरण – १६९ पूर्णयोगांतर्गत भक्ती आपल्या सर्व संकल्पांचा कर्मांचा उगम जेथून होतो आणि जेथून त्यासाठी ऊर्जा पुरवली जाते आणि त्या उर्जेची परिपूर्ती पुन्हा जेथे होते त्या सर्वान्तर्यामी असणाऱ्या ईश्वराशी आपण आपल्या संकल्पाने व कर्माने एकरूप होऊ शकतो. आणि या ऐक्याचा कळस म्हणजे प्रेम, भक्ती होय. कारण ज्या ‘ईश्वरा’च्या उदरामध्ये आपण राहतो, कर्म […]

साधना, योग आणि रूपांतरण – १६७ पूर्णयोगांतर्गत भक्ती समर्पण आणि प्रेम-भक्ती या काही परस्परविरोधी गोष्टी नाहीत, त्या एकमेकींसोबत वाटचाल करतात. हे खरे आहे की, प्रथमतः मनाद्वारे ज्ञानाच्या माध्यमातून समर्पण करणे शक्य असते परंतु त्यामध्ये मानसिक भक्ती अंतर्भूत असते आणि ज्या क्षणी समर्पण हृदयापर्यंत जाऊन पोहोचते, त्या क्षणापासून भक्ती ही भावना बनून आविष्कृत होते आणि भक्तिभावनेबरोबर […]

साधना, योग आणि रूपांतरण – १६५ पूर्णयोगांतर्गत भक्ती (एका साधकाने श्रीअरविंद यांना दिव्य प्रेमासंबंधी काही प्रश्न विचारला असावा असे दिसते. त्या साधकाला श्रीअरविंद यांनी दिलेले हे उत्तर…) ‘दिव्य प्रेम’ हे मानवी प्रेमाप्रमाणे नसते, तर ते गहन, व्यापक आणि प्रशांत असते. त्याची जाणीव होण्यासाठी आणि त्याला प्रतिसाद देण्यासाठी व्यक्तीने अविचल आणि विशाल झाले पाहिजे. जे गरजेचे […]

साधना, योग आणि रूपांतरण – १६३ पूर्णयोगांतर्गत भक्ती पूर्णयोगांतर्गत भक्तिमार्ग सात अवस्थांमधून प्रगत होत राहतो. आधीच्या अवस्थेतून पुढच्या अवस्थेत अशा रीतीने तो प्रगत होतो. त्या सात अवस्था पुढीलप्रमाणे – अभीप्सा आणि आत्म-निवेदन ही पहिली अवस्था. दुसरी अवस्था म्हणजे भक्ती. पूजाअर्चा व आराधना ही तिसरी अवस्था. प्रेम ही चौथी अवस्था. ‘ईश्वरा’कडून व्यक्तीच्या समग्र अस्तित्वाचा आणि जीवनाचा […]

साधना, योग आणि रूपांतरण – १६० पूर्णयोगांतर्गत भक्ती (एखाद्या समस्येवर अंतरंगातून उत्तर कसे मिळवावे हा प्रश्न श्रीअरविंदांना विचारला आहे, असे दिसते. त्याला श्रीअरविंदांनी दिलेले उत्तर…) आंतरिक जाणिवेबद्दल सांगायचे तर, व्यक्ती अंतरंगामध्ये किती खोलवर शिरू शकते यावर ती जाणीव अवलंबून असते. कधीकधी भक्तीमुळे किंवा अन्य काही कारणामुळे चेतना जसजशी सखोल, गभीर होत जाते तसतशी आंतरिक जाणीव […]