ध्यान – जवळचा मार्ग?

ईश्वराकडे जाण्याचा ‘ध्यान’ हा एक मार्ग आहे, तो महान मार्ग आहे; पण तो जवळचा मार्ग (short cut) आहे, असे म्हणता येणार नाही. कारण, जरी तो खूप उच्च स्तरावर घेऊन जाणारा असला, तरीही तो बहुतेकांसाठी खूप लांबचा आणि अवघड मार्ग असतो. ध्यानामुळे जोवर ईश्वरी शक्तीचे अवतरण (descent) घडून येत नाही तोवर, तो जवळचा मार्ग आहे असे कदापिही म्हणता येणार नाही; आणि तसे झाल्यानंतरही फक्त पायाच तेवढा लवकर रचला जातो; पण नंतर त्यावर ध्यानाद्वारे मोठ्या परिश्रमाने एक भव्य इमारत उभारावी लागते. ध्यान अगदी आवश्यक असते; पण ध्यान हा जवळचा मार्ग आहे असे काही म्हणता येणार नाही.

– श्रीअरविंद (CWSA 29 : 212)