साधना, योग आणि रूपांतरण – १६२
पूर्णयोगांतर्गत भक्ती
पूजाअर्चा करणे हे भक्तिमार्गावरील केवळ पहिले पाऊल आहे. जेव्हा बाह्य पूजाअर्चा ही आंतरिक आराधनेमध्ये परिवर्तित होते तेव्हा खऱ्या भक्तीचा आरंभ होतो. ती अधिक सखोल होते आणि दिव्य प्रेमाच्या उत्कटतेमध्ये तिचे परिवर्तन होते. त्या प्रेमामधून आपल्याला ‘ईश्वरा’शी असलेल्या आपल्या जिव्हाळ्याच्या नात्यातील हर्षाचा अनुभव येऊ लागतो आणि हा समीपतेचा हर्ष नंतर एकत्वाच्या आनंदामध्ये रूपांतरित होतो.
*
भक्तिमार्गाची पहिली अवस्था सारांशरूपाने सांगायची झाली तर तीन शब्दांत तिचे वर्णन करता येईल. श्रद्धा, पूजाअर्चा, आज्ञापालन.
आराधना, आनंद, आत्मदान या तीन शब्दांत भक्तिमार्गाच्या दुसऱ्या अवस्थेचे वर्णन सारांशरूपाने करता येईल.
प्रेम, परमानंद, समर्पण या तीन शब्दांत भक्तिमार्गाच्या तिसऱ्या अवस्थेचे वर्णन सारांशरूपाने करता येईल.
– श्रीअरविंद (CWSA 24 : 549) & (CWSA 12 : 348)
“ज्याच्याकडे स्वतःच्या मालकीचे काहीच नसते तो आनंदी असतो,” असे म्हटले जाते तेव्हा त्याचा अर्थ असा…
(उत्तरार्ध) आंतरिक ‘सूर्य’ शोधण्यासाठी तुम्ही अंतरंगामध्ये पुरेसे खोलवर गेले पाहिजे, त्या सूर्याच्या तेजोप्रवाहामध्ये स्वतःला प्रवाहित…
पृथ्वीवरील जीवन परिपूर्ण करण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे या जीवनाकडे इतक्या उंचीवरून पाहायचे की, जेथून व्यक्तीला…
हृदयापासून असलेली अभीप्सा आणि (परमेश्वराचा) अंत:करणपूर्वक केलेला साधा, सरळ, प्रामाणिक धावा ही एक अतिशय महत्त्वाची…
तुमचे वैयक्तिक मोल कितीही असू दे किंवा तुम्हाला व्यक्तिगतरित्या कोणताही साक्षात्कार झालेला असू दे, पहिला…
आपल्या 'मी'ला अस्तित्व नसून, केवळ परम चेतना, परम संकल्पशक्ती हीच अस्तित्वात आहे, हे जाणणे यामध्ये…