साधना, योग आणि रूपांतरण – १५७
पूर्णयोगांतर्गत भक्ती
…प्रेम आणि भक्ती या गोष्टी जर अधिक प्राणप्रधान (Vital) असतील तर, आनंददायी आशा-अपेक्षा आणि विरह, अभिमान आणि नैराश्य या गोष्टींमध्ये दोलायमान परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे प्रेम आणि भक्तीचा मार्ग जवळचा न राहता, प्रदीर्घ आणि वळणावळणाचा होतो. ईश्वराकडे धाव घेण्याऐवजी, त्याच्याकडे थेट झेपावण्याऐवजी, व्यक्ती स्वतःच्या अहंकाराच्याच भोवती घुटमळत राहण्याची शक्यता असते.
*
प्रेम, शोक, दुःख, निराशा, भावनिक आनंद इत्यादी भावनांमध्ये गुंतून पडणे आणि त्यावर एक प्रकारचा मानसिक-प्राणिक अतिरिक्त भर देणे याला ‘भावनाविवशता’ असे म्हटले जाते. अगदी उत्कट अशा भावनेमध्येही एक प्रकारची स्थिरशांतता, एक नियंत्रण, शुद्धीकारक संयम आणि मर्यादा असली पाहिजे. व्यक्तीने स्वतःच्या भावना, संवेदना यांच्या अधीन असता कामा नये; तर नेहमीच स्वतःचे स्वामी असले पाहिजे.
– श्रीअरविंद (CWSA 29 : 212), (CWSA 29 : 351)
(एका साधकाला लिहिलेल्या पत्रामधून...) ईश्वरी कृपेबद्दल कोणतीच शंका असू शकत नाही. मनुष्य जर प्रामाणिक…
अध्यात्म-साधनेसाठी प्रामाणिकपणा अगदी अत्यावश्यक असतो आणि कुटिलता ही कायमस्वरूपी अडथळा असते. सात्त्विक प्रवृत्ती ही…
(एका साधकाची अशी समजूत झाली आहे की, त्याच्यामध्ये असलेल्या अपूर्णतांमुळे तो योगमार्गासाठी अपात्र आहे.…
पूर्णयोगाच्या मार्गावरून वाटचाल करण्यासाठी तुमच्यामध्ये निर्भय शौर्य असणे आवश्यक आहे. तुम्ही भीतीच्या क्षुल्लक, दुर्बल…
तुमची इच्छा नसतानासुद्धा तुमच्यामध्ये जेव्हा एखादा आवेग निर्माण होतो तेव्हा लगेचच एक गोष्ट तुम्ही…
तुम्ही समर्पणाचा मार्ग पूर्णतया आणि प्रामाणिकपणे स्वीकारलात तर मग कोणताही धोका किंवा कोणतीही गंभीर…