साधना, योग आणि रूपांतरण – १५१

साधना, योग आणि रूपांतरण – १५१

पूर्णयोगांतर्गत भक्ती

(श्रीअरविंदांच्या छायाचित्राकडे पाहत असताना, आपण जणू प्रत्यक्ष श्रीअरविंदांनाच पाहत आहोत, असे एका साधकाला जाणवले आणि त्याने तसे त्यांना लिहून कळविले आहे. त्याला दिलेल्या उत्तरादाखल श्रीअरविंद लिहितात…)

छायाचित्र हे केवळ काहीतरी व्यक्त करण्याचे माध्यम असते, पण तुमच्यापाशी जर योग्य चेतना असेल, तर जिवंत व्यक्तीमधील काहीतरी तुम्ही त्या छायाचित्रात प्रत्यक्षात उतरवू शकता किंवा ते छायाचित्र ज्या व्यक्तीचे आहे, त्या व्यक्तीची जाणीव ते छायाचित्र पाहून तुम्हाला होऊ शकते आणि त्या छायाचित्राला तुम्ही संपर्काचे माध्यम बनवू शकता. मंदिरामधील मूर्तीमध्ये प्राणप्रतिष्ठा केली जाते, तसेच हे असते.

*

आंतरिक भक्ती महत्त्वाची असते आणि ती नसेल तर बाह्य भक्ती ही केवळ एक कृती आणि उपचार होऊन बसते. परंतु बाह्य भक्ती ही जर साधीसरळ आणि प्रामाणिक असेल तर तिचासुद्धा काही उपयोग असतो, आणि तिचेसुद्धा एक स्थान असते.

*

यांत्रिक किंवा कृत्रिम भक्ती अशी कोणती गोष्टच अस्तित्वात असू शकत नाही. एकतर भक्ती असते किंवा ती नसते. भक्ती ही उत्कट असू शकते किंवा नसू शकते, ती परिपूर्ण किंवा अपूर्ण असू शकते. कधीकधी ती आविष्कृत होते तर कधी अप्रकट असते. परंतु यांत्रिक किंवा कृत्रिम भक्ती या संकल्पनेमध्येच विसंगती आहे.

– श्रीअरविंद (CWSA 29 : 363, 355, 355)