Tag Archive for: सत्यशोधन

 

(अंतरात्म्याचा आवाज कसा असतो, आणि मन व प्राण यांचे आवाज कसे असतात, हे आपण जाणून घेतले. आज त्याचा शेवटचा भाग…)

सत्य शोधनाची आणि सत्यानुसार आचरण करण्याची तुमची इच्छा जर खरोखरच प्रामाणिक असेल तर तुम्ही अंतरात्म्याचा तो सौम्य आवाज अधिकाधिक चांगल्या रितीने ऐकायला शिकू लागता, तुम्ही अधिकाधिक विवेक बाळगायला शिकू लागता. त्यासाठी जरी तुम्हाला परिश्रम करावे लागले, किंवा त्यासाठी तुम्हाला काही वेदना सोसाव्या लागल्या तरीदेखील, आता तुम्ही त्याची आज्ञा पालन करण्यास शिकता. तुम्ही एकदा जरी त्याच्या आज्ञेचे पालन केलेत तरीदेखील ती एक मोठी शक्तिशाली मदत ठरते. आत्मा काय असतो आणि काय नसतो यामध्ये तारतम्य करण्याच्या मार्गावरील ती लक्षणीय प्रगती असते. आवश्यक तो प्रामाणिकपणा जर तुमच्यामध्ये असेल तर, या विवेकाच्या साहाय्याने तुम्ही ध्येयापर्यंत पोहोचणार याची खात्री बाळगा.

परंतु तुम्ही घाईगडबड करता कामा नये, तुम्ही अधीर होता कामा नये, तुम्ही चिकाटी बाळगली पाहिजे. अन्यथा तुम्ही एक योग्य गोष्ट करण्याऐवजी दहा चुकीच्या गोष्टी करता. (पण आणखी एक गोष्टदेखील तेवढीच महत्त्वाची आहे आणि ती लक्षात ठेवली पाहिजे. ती गोष्ट अशी की,) जेव्हा तुमच्या हातून एखादी चुकीची गोष्ट घडते तेव्हा निराश होऊन तुम्ही सारेकाही सोडून देता कामा नये; तुम्ही स्वतःला असे समजावून सांगितले पाहिजे की, ही चूक झाली म्हणून ईश्वरी कृपा काही मला सोडून जाणार नाही. या वेळी चूक झाली, पण पुढच्या वेळी मी अशी चूक करणार नाही, असे तुम्ही स्वतःला बजावले पाहिजे.

सारांश रूपाने सांगायचे झाले तर असे म्हणता येईल की, गोष्टी जशा आहेत तशा त्या जाणून घ्यायच्या असतील तर, प्रथम तुम्ही तुमच्या अंतरात्म्याशी एकात्म पावले पाहिजे आणि आत्म्यैक्य साधण्यासाठी, असे ऐक्य साधण्याची सातत्यपूर्ण आणि दृढ इच्छा तुमच्यामध्ये असली पाहिजे. ध्येयावरील एकाग्रता जेवढी अधिक, तेवढा मार्ग अधिक निकटचा होऊ शकतो.

– श्रीमाताजी (CWM 10 : 25-26)

 

 

जो मनुष्य सत्याच्या शोधासाठी प्रामाणिकपणे प्रयत्न करतो आणि सातत्याने परिपूर्ण सत्याच्या अधिकाधिक निकट जावे या हेतुने, म्हणजेच हे समग्र विश्व अनंतकाळ प्रगत होत आहे, याचे उत्तरोत्तर वाढते ज्ञान प्राप्त व्हावे या हेतुने जो प्रयत्नशील असतो आणि गरज भासल्यास, आजवर त्याला जे ‘सत्य‌’ म्हणून वाटत होते त्या विचारांचा परित्याग करण्यासाठी जो तयार असतो, तो मनुष्य हळूहळू अधिक गहन, अधिक परिपूर्ण आणि अधिक तेजोमय अशा महान विचारांच्या संपर्कात येतो.

मग दीर्घकाळ केलेल्या ध्यानाभ्यासानंतर, मननानंतर, तो विशुद्ध बौद्धिक शक्तीच्या महान वैश्विक प्रवाहाच्या थेट संपर्कात येतो आणि त्यानंतर त्या मनुष्यापासून कोणतेही ज्ञान लपून राहू शकत नाही. त्या क्षणापासून धीरगंभीरपणा – मानसिक शांती – ही गोष्ट त्याच्या व्यक्तित्वाचा जणू एक भागच होऊन जाते. सर्व प्रकारच्या समजुती, सर्व मानवी ज्ञान, सर्व धार्मिक शिकवणुकी, जे सारे एके काळी त्याला खूपच विरोधाभासी वाटत असे, त्या साऱ्या पाठीमागे असलेले गहन सत्य आता त्याला जाणवते; त्याच्या दृष्टीपासून काहीच लपून राहू शकत नाही.

– श्रीमाताजी (CWM 02 : 28)

 

 

(तुम्हाला सत्याची आस असेल तर तुम्हाला सत्य गवसतेच, असे श्रीमाताजी सांगत आहेत. पण त्यासाठी तुम्ही, तुमच्या इच्छाआकांक्षामुळे स्वत:च्या त्रुटींकडे डोळेझाक करता कामा नये किंवा त्यांचे समर्थन करता कामा नये, हेदेखील त्या सांगत आहेत.)

तुमच्यामध्ये जेव्हा प्रामाणिकपणा असतो तेव्हा, तुम्हाला प्रतिसाद देण्यासाठी ईश्वरी कृपा सज्ज असते; तेव्हा तुम्हाला ईश्वरी साहाय्य, मार्गदर्शन लाभतेच हे तुमच्या लक्षात येईल. मग पुढे फार काळ तुमच्याकडून चुका घडत नाहीत.

प्रगतीसाठीच्या तळमळीमध्ये असणारा प्रामाणिकपणा व सत्यशोधनाबाबतच्या संकल्पामध्ये असणारा प्रामाणिकपणा आणि (ज्याला आध्यात्मिकदृष्ट्या विशुद्ध मानले जाते अशा) विशुद्ध असण्याच्या आवश्यकतेमध्ये असणारा प्रामाणिकपणा – हा प्रामाणिकपणा हीच सर्व प्रकारच्या प्रगतीची गुरुकिल्ली असते.

– श्रीमाताजी (CWM 03 : 192)

सत्यशोधन आणि त्याप्रत पोहोचणे या गोष्टी आपापल्या मार्गाने मुक्तपणे अनुसरता येणे, हा प्रत्येक मनुष्याचा अधिकारच आहे. परंतु प्रत्येकाला हे ठाऊक असावयास हवे की, त्याला लागलेला शोध हा केवळ त्याच्यासाठीच उचित आहे आणि तो त्याने इतरांवर लादता कामा नये.

– श्रीमाताजी
(CWM 13 : 207)

जो कोणी सत्याच्या शोधासाठी प्रामाणिकपणाने प्रयत्न करतो; सातत्याने परिपूर्ण सत्याच्या अधिकाधिक निकट जावे ह्या हेतूने, म्हणजेच हे समग्र विश्व अनंतकाळ प्रगत होत आहे ह्याचे उत्तरोत्तर वाढते ज्ञान प्राप्त व्हावे ह्या हेतूने, आजवर त्याला सत्य वाटत होते अशा विचारांचा (जर तशीच आवश्यकता असेल तर,) परित्याग करण्यासाठी जो तयार झाला आहे; तो हळूहळू अधिक गहन, अधिक परिपूर्ण आणि अधिक तेजोमय अशा प्रचंड विचार-पुंजांच्या संपर्कात येतो.

मग पुष्कळशा ध्यानानंतर, मननानंतर, तो शुद्ध बौद्धिक शक्तीच्या महान वैश्विक प्रवाहाच्या थेट संपर्कात येतो आणि त्यानंतर मात्र त्याच्यापासून कोणतेही ज्ञान लपून राहू शकत नाही. त्या क्षणापासून धीरगंभीरपणा – मानसिक शांती – ही त्याचा एक भागच बनून जाते. सर्व प्रकारच्या समजुती, सर्व मानवी ज्ञान, सर्व धार्मिक शिकवण, जे सारे कधीकधी खूपच विरोधाभासात्मक वाटते, त्या साऱ्या पाठीमागील गहन सत्य त्याला जाणवते; त्याच्या दृष्टीपासून काहीच लपून राहू शकत नाही.

अगदी दोष, अज्ञान ह्या गोष्टी सुद्धा त्याला आता अस्वस्थ करत नाहीत, कारण असे कोणा एका अज्ञात अधिकारी व्यक्तीने सांगून ठेवले आहे : जो सत्याच्या दिशेने मार्गक्रमण करत आहे त्याला कोणताही दोष त्रास देत नाही कारण तो हे जाणून असतो की, ”दोष हा सत्याच्या दिशेने चाललेला जीवनाचा पहिलावहिला प्रयत्न असतो.”

अशा परिपूर्ण धीरगंभीरतेच्या स्थितीप्रत पोहोचणे म्हणजे विचारांच्या शिखरावर जाऊन पोहोचणे.

– श्रीमाताजी
(CWM 02 : 28)