Posts

आध्यात्मिकता १५

आत्म-नियमनाच्या सर्व साधनापद्धती (उदा. आहार परिमित असावा इत्यादी गोष्टी) या जर केवळ नैतिक गुणांचे पालन करायचे म्हणून आचरणात आणल्या गेल्या तर, त्यामधून आध्यात्मिक स्थिती (spiritual state) प्राप्त होईलच असे नाही. त्या जर ‘आध्यात्मिक तपस्या’ म्हणून आचरणात आणल्या गेल्या तरच त्यांचे – किमान त्यातील बहुतांशी साधनापद्धतींचे साहाय्य होऊ शकते. एखादा मनुष्य अगदी अल्प आहार घेत असेल म्हणून तो आध्यात्मिक असलाच पाहिजे असे नाही – परंतु त्याचे मित-आहार घेणे हे जर त्याने, अन्नाविषयीच्या हावरटपासून सुटका करून घेण्यासाठी, आत्म-प्रभुत्वाचे (self-mastery) एक साधन म्हणून उपयोगात आणले तर, ते त्याला साहाय्यकारी ठरते.

– श्रीअरविंद [CWSA 31 : 429]

सौंदर्याची तपस्या किंवा साधना आपणांस भौतिक जीवनाच्या तपस्येच्या द्वारा कर्मस्वातंत्र्याप्रत घेऊन जाईल. त्याचा पायाभूत कार्यक्रम म्हणजे सुंदर बांध्याचे, सुसंवादी ठेवणीचे शरीर घडविणे हा असेल. तसेच हालचालींमध्ये चपळ व लवचीक, कृतींमध्ये सामर्थ्यसंपन्न आणि आरोग्य व इंद्रियांच्या कार्याबाबत सुदृढ असे शरीर घडविणे हा असेल. हे सर्व साध्य करून घेण्यासाठी काही विशिष्ट सवयी लावून घेऊन, भौतिक जीवन सुसंघटित करण्यासाठी त्या सवयींचा साहाय्यक म्हणून उपयोग करून घेणे सामान्यतः योग्य ठरेल. कारण नियमित आखीव कार्यक्रमाच्या चौकटीत आपले शरीर अधिक सुगमतेने कार्य करू शकते. Read more